09.05.2022

Zašto deveti maj obilježavamo kao Dan Evrope?

Autor: Petar Klakor

Danas se navršava 77. godina od završetka rata koji je opustošio Evropu i 72. godine od inicijative koja je omogućila njeno ujedinjenje i njen procvat. Nije slučajnost da se istog dana obilježava kraj Drugog svjetskog rata, ali i slavi formiranje međunarodne zajednice koja bi spriječila da se takav tragičan sukob ikada više ponovi.

„Svjetski mir ne može se očuvati ukoliko se ne ulažu kreativni napori proporcionalni opasnostima koje ga ugrožavaju. Doprinos koji organizovana i živa Evropa može dati civilizaciji neophodan je za održavanje miroljubivih odnosa.“ izjavio je nekadašnji francuski ministar vanjskih poslova, Robert Schuman. 


Ovom rečenicom je devetog maja 1950. predstavio svoju deklaraciju i pozvao na mir i jedinstvo u Evropi. Ta izjava dodatno dobija na važnosti u trenutnim okolnostima novog vojnog sukoba na Starom kontinentu koji za sobom ostavlja razorne posljedice. Stoga je važno prisjetiti se značajnih poruka i simbolike koju donosi deveti maj kao Dan pobjede nad fašizmom i Dan Evrope. 

Britanski premijer, Winston Churchill je osmog maja 1945. godine u radijskom govoru objavio kraj rata u Evropi. Predajom Njemačke je završen Drugi svjetski rat, te je taj utorak zapamćen kao izuzetno emotivan dan za milione ljudi. Bili su presrećni što se razaranje okončalo, a svoje veselje su prenijeli na ulice širom Evrope. Uličnoj zabavi u Londonu je tajno prisustvovala i sadašnja britanska kraljica, Elizabeta II. 


Izvor fotografije: Getty Images

Tokom pete godišnjice Dana pobjede nad fašizmom, Robert Schuman je održao govor u Parizu i iznio svoju ideju o novom obliku političke saradnje u Evropi, kojom bi rat među evropskim državama postao nezamisliv. Devetog maja 1950. godine je predstavio deklaraciju upućenu bivšim neprijateljima, Francuskoj i Njemačkoj. Cilj je bio uspostavljanje organizacije koja će zajednički upravljati njihovim industrijama uglja i čelika, kako se rat u Evropi nikada ne bi ponovio.

Predlog je doveo do stvaranja Evropske zajednice za ugalj i čelik 1951. godine, preteče Evropske ekonomske zajednice, odnosno današnje Evropske unije. Kao i u tom periodu, i danas se susrećemo s velikim izazovima, u kojima je važno njegovati evropsku solidarnost, ali i optimizam.



Zato se širom Evrope na simboličan način obilježavaju ove dvije istorijske prekretnice. U 2022. godini, fokus Evropske unije će biti usmjeren iskazivanju zajedništva i solidarnosti sa Ukrajinom. U Letoniji je organizovana sadnja suncokreta sa djecom iz Ukrajine, francuski festival Music Europe Day će uključiti ukrajinske bendove, a u Austriji će se sprovesti Dijalog sa mladima uz učešće ukrajinskih učenika.

 Ovog devetog maja akcenat se stavlja i na mlade ljude, te je bitno da se njihovi glasovi čuju na Konferenciji o budućnosti Evrope. U Bugarskoj će o budućnosti EU mladi imati priliku da govore sa komesarkom Mariyom Gabriel, mladi Estonci će na istu temu debatovati sa predsjednikom Karisom, dok će studenti iz Portugala sa komesarkom Ferreirom govoriti o mobilnosti omladine. 

Dan Evrope se tradicionalno obilježava i u našoj zemlji. Evropska unija u Crnoj Gori je obezbijedila interesantan program tokom cijelog maja. Proteklog vikenda je ispred Dvorca kralja Nikole na Cetinju svečano otvoren cvjetni tepih. 

„Dizajn tepiha inspirisan je motivima cvijeća na parketu u samom dvorcu, čime se simbolično spajaju crnogorska i tradicija Evropske unije. Naime, svake druge godine sličan cvjetni tepih većih dimenzija, krasi glavni gradski trg u Briselu,“ objašnjavaju iz EU info centra. 


Izvor fotografije: EU info centar

Program se nastavlja u petak 13. maja od 20:30 kada će se održati veliki koncert na Trgu Argentina u Podgorici. Nastupaju hip-hop klapa Who See, pančevački bend Buč Kesidi i rep senzacija Vojko V. Povod za koncert je i otvaranje Evropske kuće, kako će se ubuduće zvati renovirani EU info centar, koji se i sam nalazi na Trgu Argentina. Ulaz na događaj je besplatan!

Sve su ovo kreativni napori usmjereni promovisanju zajedništva, solidarnosti i optimističnog pogleda na ponovno uspostavljanje mira na čitavom evropskom kontinentu.

Izvor naslovne fotografije: EPA-EFE/ HOLLIE ADAMS